Γράφει: Δρ Νίκος Σ. Αγγελίδης MD, PhD, FRCS

Είναι αξιόλογο να γνωρίζει ο κάθε αθλητής αλλά και ο καθένας που ασκείται ποιες είναι οι μεταβολικές ανάγκες του οργανισμού μας. Παρακάτω, αναλύονται ορισμένες βασικές έννοιες, οι οποίες πιστεύω ότι φωτίζουν πανοραμικά το θέμα.

Μεταβολικές ανάγκες, ονομάζονται οι ανάγκες του οργανισμού σε νερό, ηλεκτρολύτες, θερμίδες, οργανικά συστατικά (υδατάνθρακες, λίπη, λευκώματα) και βιταμίνες. Οι ανάγκες αυτές εξαρτώνται από τη θρέψη, από τη μεταβολική δραστηριότητα του οργανισμού και από τις συνθήκες του περιβάλλοντος

Οι βασικές ανάγκες σε νερό προσδιορίζονται από την άδηλο αναπνοή και τη διούρηση. Άδηλος αναπνοή είναι η απώλεια νερού με εξάτμιση από τους πνεύμονες και από το δέρμα. Με τον τρόπο αυτό χάνονται 800-1500 κ. εκ. νερού καθημερινά, το μισό από τους πνεύμονες και το μισό από το δέρμα. Το ποσό αυτό επηρεάζεται από διάφορους περιβαλλοντικούς παράγοντες, τη θερμοκρασία τη σχετική υγρασία και το υψόμετρο. Ψηλές θερμοκρασίες, χαμηλή σχετική υγρασία και μεγάλο υψόμετρο, αυξάνουν τις απώλειες νερού με την άδηλο αναπνοή.

Η απώλεια νερού με τα ούρα κυμαίνεται από 500 μέχρι 1500 κ. εκ. το εικοσιτετράωρο.

Επομένως, οι βασικές ανάγκες σε νερό ανέρχονται σε 2 ως 3 λίτρα την ημέρα. Οι απαιτήσεις αυτές καλύπτονται (α) από τα πώματα (β) από το νερό που περιέχεται στις στερεές τροφές και (γ) από το ενδογενές νερό το οποίο παράγεται από την οξείδωση και τον καταβολισμό των στερεών ουσιών.

Οι απαιτήσεις σε νερό αυξάνονται επί υπέρπνοιας και επί αυξημένων απωλειών δια του δέρματος σαν αποτέλεσμα εφίδρωσης είτε σαν αποτέλεσμα αυξημένων απωλειών δια των ούρων και δια του γαστρεντερικού σωλήνα (διάρροιες, εμετοί κ. ά.) Υπολογίζεται  πως με κάθε μέτρια εφίδρωση χάνονται 500 κ. εκ. νερού, ενώ όταν απαιτείται η αλλαγή των ενδυμάτων του ατόμου ή των σεντονιών του αρρώστου η απώλεια νερού με την εφίδρωση ξεπερνά το ένα λίτρο. Επανειλημμένες εφιδρώσεις επιφέρουν απώλεια νερού ως 5 λίτρα  πράγμα που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για τους αθλητές και τους αρρώστους με εμπύρετα νοσήματα.

Ηλεκτρολύτες. Οι σπουδαιότεροι από αυτούς για τον οργανισμό είναι το νάτριο, το κάλιο και το χλώριο. Οι καθημερινές βασικές ανάγκες σε ηλεκτρολύτες είναι ανάλογες με την ποσότητα αποβολής τους με τα ούρα, τα οποία αποτελούν την κυριότερη οδό απέκκρισής τους υπό φυσιολογικές συνθήκες.

Έτσι, η νεφρική αποβολή ηλεκτρολυτών ανέρχεται σε 100 περίπου χιλιοστοϊσοδύναμα για το νάτριο, και σε 60 χιλιοστοϊσοδύναμα για το κάλιο, υπό τη συνήθη μεικτή ζωική και φυτική δίαιτα. Αυτό αντιστοιχεί με την αποβολή 6 γραμμαρίων χλωριούχου νατρίου και 4.5 γραμμαρίων χλωριούχου καλίου με τα ούρα του εικοσιτετραώρου.

Θερμίδες. Οι ημερήσιες ανάγκες ενός φυσιολογικού ενήλικα σε θερμίδες είναι 30 περίπου θερμίδες ανά χιλιόγραμμο σωματικού βάρους, δηλαδή για ένα άτομο 70 κιλών οι ημερήσιες θερμιδικές του ανάγκες ανέρχονται σε 2100 θερμίδες. Οι θερμιδικές ανάγκες αυξάνονται όταν υπάρχουν φυσιολογικές ή παθολογικές καταστάσεις (άθληση, πυρετός, τραυματισμοί κ. ά.), οι οποίες αυξάνουν τον μεταβολισμό. Υπό αυτές τις συνθήκες οι ημερήσιες ανάγκες σε θερμίδες αυξάνονται από 30 σε 60  ή και 90 ανά χιλιόγραμμο σωματικού βάρους, φτάνοντας τις 6500 θερμίδες ανά εικοσιτετράωρο. Οι ανάγκες του οργανισμού σε θερμίδες καλύπτονται κυρίως με τους υδατάνθρακες και τα λίπη και σε μικρότερη αναλογία με τα λευκώματα.

  • Για τις δικές μας διαιτολογικές συνθήκες 50% των θερμιδικών αναγκών καλύπτονται με υδατάνθρακες, 37% με λίπη και 13% με λευκώματα. Για τα αμερικανικά δεδομένα η αναλογία ανατρέπεται υπέρ των λιπών. Έτσι, 37%  μόνο των θερμιδικών αναγκών καλύπτονται με υδατάνθρακες, 50% με λίπη και 13% με λευκώματα.

Οι υδατάνθρακες επί φυσιολογικής διατροφής προσλαμβάνονται κυρίως υπό μορφή αμύλου. Στέρηση των υδατανθράκων από την τροφή οδηγεί σε σειρά μεταβολικών διαταραχών, οι οποίες αποφεύγονται με τη χορήγηση 100 γραμμαρίων υδατανθράκων την ημέρα, που αποτελούν το ελάχιστο όριο για την ομαλή λειτουργία του  μεταβολισμού.

Οι Πρωτεΐνες του οργανισμού διακρίνονται στις σταθερές πρωτεΐνες των ιστών κα στις ευκίνητες πρωτεΐνες του πλάσματος. Οι σταθερές πρωτεΐνες είναι το βασικό δομικό στοιχείο του οργανισμού, ενώ οι πρωτεΐνες του πλάσματος έχουν κυρίως λειτουργική αποστολή και εξασφαλίζουν τη σταθερότητα του όγκου του αίματος (λευκωματίνες), ενώ τα αντισώματα, (τα οποία παράγονται από τις σφαιρίνες), εξασφαλίζουν την άμυνα του οργανισμού. 60-80 γραμμάρια πρωτεϊνών προσλαμβάνονται κάθε μέρα με τις τροφές τα οποία είναι αναγκαία για την εξασφάλιση του ισοζυγίου του αζώτου στον οργανισμό.

Τέλος η σημασία του λίπους ως συστατικού διατροφής έγκειται στη μεγάλη θερμιδική του αξία. Είναι γνωστό πως η διάσπαση 1 γραμμαρίου λίπους ελευθερώνει 9.3 θερμίδες ενώ η διάσπαση 1 γραμμαρίου λευκώματος ή υδατάνθρακα αποδίδει μόνο 4.1 θερμίδες.

Σε κατακλείδα, οι ημερήσιες ανάγκες σε βιταμίνες είναι μικρές και καλύπτονται από την ποσότητα που περιέχονται στις τροφές. Πάσχοντες και αθλητές όπως επίσης ηλικιωμένα άτομα έχουν ανάγκη χορήγησης βιταμινών από το στόμα ή παρεντερικά.

Η ανάλυση των βασικών μεταβολικών αναγκών του οργανισμού υποβοηθά στην κατανόηση των επιπρόσθετων μεταβολικών αναγκών των αθλητών, οι οποίες όμως  εξατομικεύονται, ανάλογα με το άθλημα και το βαθμό προετοιμασίας του καθ’ ενός αθλητή.

  • Κλείνοντας το κεφάλαιο αυτό θα ήταν άδικο να μην επαναλάβω πως η καθημερινή άσκηση είναι η καλύτερη συμβολή του καθ’ ενός προς τον εαυτό του για να διατηρείται υγιέστερος και μακροβιότερος.

Η καθημερινή άσκηση (α) μας προφυλάσσει από ασθένειες. (β) Καταπολεμά τη παχυσαρκία, (γ) Μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, (δ) μειώνει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου, (ε) ισχυροποιεί τα οστά και αποτρέπει την οστεοπόρωση (στ) Ανακουφίζει το άλγος της ράχης (ζ) ελαττώνει τις διαταραχές της περιόδου, (η) υποβοηθά τον ύπνο, (θ) μειώνει την αρτηριακή πίεση.

______________________________________

  • *Τα πνευματικά δικαιώματα ανήκουν στην εταιρία ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΓΝΩΣΗ ΛΤΔ. * Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς την άδεια της εταιρείας που εκδίδει το περιοδικό ΥΓΕΙΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ. * Επιτρέπεται η κοινοποίηση μέσω Facebook, Twitter κ.λ.π. με αναφορά στην πηγή: healthtodaylife.com / www.ygeiagiaolous.com.cy

Επικοινωνία

ΤΗΛ: 00357 22315786

FAX: 00357 22316793

Email: epikerignosi@cytanet.com.cy

Λουτρακίου 3Β,2027, Στρόβολος – ΛΕΥΚΩΣΙΑ

 

Πληροφορίες

 Κύρια αποστολή του εξειδικευμένου ιατρικού  ειδησεογραφικού portal  healthtodaylife.com είναι η ενημέρωση των επισκεπτών του για τα σημαντικότερα γεγονότα της τρέχουσας επικαιρότητας στον Τομέα της Υγείας.

Ο διαδικτυακός χώρος απευθύνεται στους ιατρούς και άλλους επαγγελματίες υγείας με θεματολογία που ενδιαφέρει επίσης το ευρύτερο κοινό.

Επιπρόσθετα, οι επισκέπτες της σελίδας έχουν πρόσβαση στην ειδησεογραφία και αρθρογραφία τριών έγκυρων ιατρικών εντύπων, της εφημερίδας «ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ», του επιστημονικού, ιατρικού περιοδικού CMR (Cyprus Medical Review) καθώς επίσης του περιοδικού «ΥΓΕΙΑ για ΟΛΟΥΣ».

Top